Làm chủ hành động và phản ứng của chính mình

Chúng ta đã và đang thực hiện rất nhiều hành động và phản ứng không mong muốn, gây ra nhiều thiệt hại cho chính bản thân mình. Làm sao để làm chủ nó?

Ngày đăng: 27-04-2019

442 lượt xem

Những hành động và phản ứng nào mà chúng ta không mong muốn nhưng lại cứ liên tục thực hiện? Đó là những hành động gây hại rõ ràng như: chúng ta biết hút thuốc là có hại cho sức khỏe, hút thuốc là dẫn tới cái chết từ từ và đau đớn, nhưng chúng ta vẫn cứ hút thuốc. Trong đó, có rất nhiều thời điểm hút thuốc chúng ta thấy rất ngon, rất thích thú (cảm xúc tích cực), nên chúng ta, dù biết rõ có hại và gây nguy hiểm, nhưng vẫn cứ tiếp tục hút. Bên cạnh đó, chúng ta cũng có rất nhiều thời điểm nhìn thấy thuốc lá là thấy sợ, ngán, không muốn hút chút nào (cảm xúc tiêu cực), nhưng chúng ta có ngưng lại, dừng hút thuốc được không? Không hề, chúng ta vẫn cứ hút. Như vậy, dù là có cảm xúc tích cực hay cảm xúc tiêu cực liên quan tới thuốc lá, dù là do thích thú, hay sợ hãi, chán ngán nó, chúng ta vẫn cứ liên tục hút và không thể dừng được. Tương tự như vậy, đối với rượu bia, chúng ta vẫn biết rõ là nó có hại, khiến chúng ta thường xuyên bị đau đầu, khó chịu sau khi uống nó, ngoài ra, chúng ta còn có thể bị CSGT phạt nặng khi lái xe, đồng thời có thể gây tai nạn cho mình và người khác như rất nhiều trường hợp đã được đăng tải trên các phương tiện truyền thông, nhưng chúng ta vẫn cứ uống, vẫn cứ tiếp tục say xỉn. Dù đó là lúc chúng ta thấy ngon, thích thú khi uống nó (cảm xúc tích cực) hay khi chúng ta cảm thấy sợ, khó chịu khi nhìn thấy nó, chán ghét nó (cảm xúc tiêu cực), thì chúng ta vẫn cứ tiếp tục uống nó, vẫn cứ chén thù chén tạc, chén chú chén anh, vẫn cứ liên tục lao vào hừng hực khí thế uống rượu bia.

Làm chủ hành động và phản ứng của chúng ta
Làm chủ hành động và phản ứng của chúng ta

 

Còn với những hành động và phản ứng không mong muốn khác ở các cấp độ tinh tế hơn, nhưng cũng gây thiệt hại ở mức tương đương hoặc nhiều hơn uống rượu bia như: thường xuyên phấn khích, háo thắng, tỏ ra ta đây trong rất nhiều trường hợp khiến chúng ta không thể kiểm soát được bản thân mình, khiến chúng ta không còn đủ tỉnh táo để quan sát các diễn tiến liên tục tiếp diễn và liên tục thay đổi của các sự việc, sự vật, nên thường xuyên hành động 1 cách mù quáng, ngu ngốc, khiến chúng ta thất bại nhiều hợp đồng kinh doanh giá trị lớn.

Còn trong gia đình, trong mối quan hệ vợ chồng thì như thế nào? Có rất nhiều thời điểm, trong nhiều sự việc, bản thân chúng ta cảm thấy không hài lòng với người kia, rồi chúng ta phản ứng, hành động thể hiện sự tức giận, khó chịu quá mức với mục đích trả đũa, khiến cho mối quan hệ trong gia đình chúng ta trở nên nặng nề, rồi trở nên như địa ngục, hoặc thậm chí đi tới mức tan vỡ. Và tới khi đã phải chịu kết cục thiệt hại lớn, chúng ta mới từ từ suy nghĩ lại diễn biến của các sự việc được xâu chuỗi 1 cách rõ ràng thì mới nhận ra không phải do người kia xấu tính, gây lỗi lầm lớn 1 cách cố chấp, mà là do chúng ta đã hiểu lầm và quy chụp sự việc trong sự ảo tưởng đau khổ hoặc lạc quan quá mức của chúng ta. Rồi chúng ta trở nên hối tiếc: phải chi lúc đó mình đừng có nóng giận, phải chi lúc đó mình tỉnh táo để có các hành động và phản ứng 1 cách hợp lý, đúng đắn, thì đã không có kết cục thiệt hại nặng nề không mong muốn như hôm nay xảy ra.

Vẫn trong gia đình, ở trường hợp khác: chúng ta quá thích được nhiều người tôn trọng, trầm trồ khen mình là đại gia, và thích cảm giác đại gia đó tới mức phải thể hiện ra cho được điều đó qua sự tiêu xài và sở hữu của mình. Trong khi thu nhập của chúng ta chỉ ở mức trung lưu, nhưng chúng ta vẫn quyết định và hành động: mua ngay 1 chiếc xe hơi 4 chỗ hiệu Mercedes giá 4 tỷ đồng. Nhưng do vợ chồng chúng ta chỉ đang có khoảng 1 tỷ đồng tiền mặt, nên đã mua bằng hình thức trả góp với số tiền góp lên tới vài chục triệu đồng/ tháng. Nếu chỉ dừng lại tại đây, thì thu nhập của 2 vợ chồng vẫn đủ để chi trả. Nhưng sự thích thú (cảm xúc tích cực) của chúng ta vào chiếc xe hơi đắt tiền, và cảm giác sảng khoái với tư thế đại gia quá mạnh khiến chúng ta muốn và thực hiện nhiều sự mua sắm đồ đạc, quần áo, vật dụng đắt tiền cho xứng với đẳng cấp đại gia, cho xứng với chiếc xe hơi đắt tiền của chúng ta, và sự mua sắm này cứ tăng dần lên liên tục theo thời gian ngày qua ngày. Dần dần tới 1 ngày chúng ta bắt đầu không còn đủ khả năng để chi trả cho sự duy trì, bảo trì những thứ đắt tiền mà chúng ta đã mua sắm, cũng như để duy trì hình ảnh đại gia, khiến chúng trở nên ngày 1 xuống cấp, và nợ nần bắt đầu chồng chất. Chúng ta bắt đầu phải bán đi những thứ có giá trị để bù vào sự chi tiêu cao hàng ngày của chúng ta. Và rồi tiếp sau đó, cả căn nhà quý giá của chúng ta cũng đội nón ra đi để trả nợ. Tới lúc này thì cuộc sống bắt đầu trở nên ngột ngạt, vợ chồng bắt đầu lục đục, và sự lục đục đó tăng dần 1 cách không thể kiểm soát cho tới 1 ngày: cuộc sống gia đình hoàn toàn tan vỡ, đường ai nấy đi. Lúc này, suy ngẫm lại tất cả các sự việc, chúng ta bắt đầu hối tiếc với những sự thích thú, những hành động và phản ứng liên tục không thể kiểm soát trước đây của chúng ta.

 

Nguyên nhân của những hành động, phản ứng ngu ngốc của chúng ta là gì?

Đầu tiên, do chúng ta thiếu sự hiểu biết, thiếu trí tuệ, không biết cái gì là tốt, cái gì là xấu, nên các hành động và phản ứng được thực hiện 1 cách tùy tiện, gây hại cho chúng ta. Cũng do thiếu trí tuệ để có thể phân biệt, đánh giá và quyết định đúng đắn, nên những khi nhận ra chúng ta chuẩn bị làm sai, đang làm sai, hoặc đã làm sai, thì lập tức tâm trí chúng ta, thay vì dừng các hành động sai chuẩn bị thực hiện hoặc đang thực hiện, đồng thời sửa chữa, khắc phục những điều sai đã làm, thì tâm trí của chúng ta lại không làm vậy, mà nó sẽ đưa ra các sự giải thích, ngụy biện 1 cách dối trá để giúp cho chúng ta có sự yên tâm 1 cách giả tạo, ngu ngốc để tiếp tục làm hại chính mình.

Thứ hai là do các cảm xúc tích cực và tiêu cực của chúng ta quá nhiều, quá mạnh tới mức chúng ta không thể làm chủ, không thể kiểm soát được nó, khiến nó kiểm soát và điều khiển ngược lại chúng ta, biến chúng ta thành nô lệ của nó.

Các cảm xúc tiêu cực: chính là các sự đau khổ khiến chúng ta giãy giụa đủ mọi cách để thoát ra. Trong khi giãy giụa để thoát khỏi sự đau khổ của các cảm xúc tiêu cực, chúng ta làm rất nhiều, rất nhiều hành động và phản ứng dại dột, ngu ngốc đem lại rất nhiều thiệt hại sau đó cho chúng ta.

Các cảm xúc tích cực: chữ “tích cực” khiến chúng ta nghĩ đó là các cảm xúc tốt, nhưng thực tế là không phải vậy. Các cảm xúc này được gọi là “tích cực” vì nó đã được đặt tên như vậy từ trước bởi sự thiếu hiểu biết của chính chúng ta, của những người đi trước chúng ta. Nhưng như chúng ta thấy, nó khiến chúng ta trở nên ảo tưởng, không kiểm soát được mình, khiến chúng ta thực hiện các hành động và phản ứng gây hại, khiến chúng ta bị mù quáng trước các sự cám dỗ, dụ dỗ gây thiệt hại lớn cho chúng ta, nên nó không thể nào nói các cảm xúc đó là tốt được. Các cảm xúc được gọi là tích cực này vẫn chỉ là các cảm xúc gây hại.

Làm chủ hành động và phản ứng của chúng ta
Làm chủ hành động và phản ứng của chúng ta

 

Làm sao để có thể làm chủ được các hành động và phản ứng của mình?

Như ở phần nguyên nhân trên đã phân tích, những hành động và phản ứng gây hại cho chúng ta được gây ra bởi 3 nguyên nhân trên, nên chúng ta cứ theo từng nguyên nhân cụ thể, rõ ràng ở từng trường hợp cụ thể để có giải pháp phù hợp:

1. Nếu do bởi sự ngu ngốc, thiếu hiểu biết của bản thân chúng ta: với nguyên nhân này, chúng ta khắc phục bằng cách phải học để phân biệt được rõ ràng, chính xác những gì là thiệt hại, những gì là lợi ích để chúng ta có những chọn lựa, quyết định tốt, để những hành động và phản ứng của chúng ta được thực hiện 1 cách đúng đắn, giúp đem lại lợi ích cho chính bản thân mình.

2. Nếu do bởi phải chịu sự đau đớn, hành hạ của các cảm xúc tiêu cực: đối với phần này thì chúng ta chỉ việc loại bỏ các cảm xúc tiêu cực đi là được. Để loại bỏ các cảm xúc này, chúng ta có thể sử dụng 2 phương pháp EFT (Emotional Freedom Techniques) và Thiền Vipassana nguyên gốc của Đức Phật Gotama (Thích Ca Mâu Ni).

3. Nếu do bởi sự lừa dối, ảo tưởng, và thích thú với các cảm xúc tích cực: Với nguyên nhân này thì chúng ta cũng chỉ việc tập trung loại bỏ các cảm xúc tích cực đi là được. Tuy nhiên, do các cảm xúc tích cực tạo ra rất nhiều ảo tưởng khiến chúng ta cho rằng nó chính là hạnh phúc cuộc sống mà chúng ta luôn hướng tới, nên rất dễ bị lầm lạc cứ đi thỏa mãn nó, nên để loại bỏ các cảm xúc tích cực đi, chúng ta còn cần thêm trí tuệ, sự hiểu biết của chính bản thân mình dẫn đường, thì chúng ta mới có thể chủ động sử dụng EFT và Thiền Vipassana để loại bỏ nó được.

 


Phạm Nguyễn Anh Kiệt
~Sự Kỳ Diệu~


 

Bình luận (0)

Gửi bình luận của bạn

Captcha