Đức Phật Gotama là ai?

Đức Phật Gotama (Thích Ca Mâu Ni) là vị Phật Chánh Đẳng Giác, bậc A la hán. Nhưng Đức Phật này ai? Tại sao chúng ta nên chú ý tới vị Phật này?

Ngày đăng: 29-12-2020

569 lượt xem


Nói về Đức Phật Gotama, vì Ngài là người thầy (bậc đạo sư) vĩ đại nhất, nên có rất nhiều ý để nói về Ngài, và những ý này đã được chính Ngài tự nói tới trong bộ kinh Nikaya. Ở tầm vực của bài viết này, chúng ta sẽ không nói quá nhiều, mà chỉ nói những ý chính cụ thể Đức Phật này là ai, đã tìm ra con đường rồi tự thực hành chứng đạt được chánh trí, thanh tịnh, giải thoát, đích cao nhất của trí tuệ, đồng thời giảng dạy lại cho những người khác để cũng có thể đạt được chánh trí, thanh tịnh, trí tuệ, giải thoát như Ngài. Bên cạnh đó, chúng ta cũng tìm hiểu coi có ai có quyền năng tối thượng tương đương Ngài hay không.

 

Đức Phật Gotama là ai? Và có bao nhiêu Đức Phật?

Theo trích đoạn bên dưới trong [Trung Bộ kinh của bộ Nikaya, 142. KINH PHÂN BIỆT CÚNG DƯỜNG (Dakkhinàvibhanga sutta)], thì Đức Phật chỉ nói tới có 2 loại vị Phật: đó là Phật Chánh Đẳng Giác và Phật Độc Giác. Khi cúng dường (bố thí) cho 2 loại vị Phật này thì chúng ta sẽ có được số lượng công đức nhiều thứ nhất và nhiều thứ hai. Kế tới là các vị A la hán, đệ tử của Như Lai - tức Phật Chánh Đẳng Giác. Và chỉ có 3 hạng người trên là đã tới được đích của trí tuệ, chánh trí, thanh tịnh, giải thoát. Còn các hạng người sau nữa thì đều chưa đạt được tới đích của trí tuệ, giải thoát. Từ đây chúng ta thấy rõ là không còn bất cứ 1 loại vị Phật nào khác nữa:

“Này Ananda, có mười bốn loại cúng dường phân loại theo hạng người. Bố thí các đức Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, là cúng dường thứ nhất, phân loại theo hạng người. Bố thí các vị Ðộc Giác Phật, là cúng dường thứ hai, phân loại theo hạng người. Bố thí các bậc A-la-hán, đệ tử Như Lai, là cúng dường thứ ba, phân loại theo hạng người. Bố thí các vị trên con đường chứng quả A-la-hán là cúng dường thứ tư, phân loại theo hạng người. Bố thí các vị chứng quả Bất lai, là cúng dường thứ năm, phân loại theo hạng người. Bố thí các vị trên con đường chứng quả Bất lai là cúng dường thứ sáu, phân loại theo hạng người. Bố thí các vị chứng quả Nhất lai là cúng dường thứ bảy, phân loại theo hạng người. Bố thí các vị trên con đường chứng quả Nhất lai là cúng dường thứ tám, phân loại theo hạng người. Bố thí các vị chứng quả Dự lưu là cúng dường thứ chín, phân loại theo hạng người. Bố thí các vị trên con đường chứng quả Dự lưu là cúng dường thứ mười, phân loại theo hạng người. Bố thí những vị ngoại học (bahiraka) đã ly tham trong các dục vọng là cúng dường thứ mười một, phân loại theo hạng người. Bố thí những phàm phu gìn giữ giới luật là cúng dường thứ mười hai, phân loại theo hạng người. Bố thí những phàm phu theo ác giới là cúng dường thứ mười ba, phân loại theo hạng người. Bố thí các loại bàng sanh là cúng dường thứ mười bốn, phân loại theo hạng người.

Tại đây, này Ananda, sau khi bố thí cho các loại bàng sanh, cúng dường này có hy vọng đem lại trăm phần công đức. Sau khi bố thí cho những phàm phu theo ác giới, cúng dường này có hy vọng đem lại ngàn phần công đức. Sau khi bố thí cho các phàm phu gìn giữ giới luật, cúng dường này có hy vọng đem lại trăm ngàn lần công đức. Sau khi bố thí cho các người ngoại học đã ly tham trong các dục vọng, cúng dường này có hy vọng đem lại trăm ngàn ức lần công đức. Sau khi bố thí cho các vị trên con đường chứng quả Dự lưu, cúng dường này có hy vọng đem lại vô số vô lượng công đức. Còn nói gì đến những vị đã chứng quả Dự lưu? Còn nói gì đến những vị trên con đường chứng quả Nhất lai? Còn nói gì đến những vị đã chứng quả Nhất lai? Còn nói gì đến những vị trên con đường chứng quả Bất lai? Còn nói gì đến những vị đã chứng quả Bất lai? Còn nói gì đến những vị trên con đường chứng quả A-la-hán? Còn nói gì đến những vị đã chứng quả A-la-hán, đệ tử Như Lai? Còn nói gì đến những vị Ðộc Giác Phật? Còn nói gì đến các Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác?

Này Ananda, có bảy loại cúng dường cho Tăng chúng. Bố thí cho cả hai Tăng chúng với đức Phật là vị cầm đầu là cúng dường Tăng chúng thứ nhất. Bố thí cho cả hai Tăng chúng, sau khi đức Phật đã nhập diệt là cúng dường Tăng chúng thứ hai. Bố thí cho chúng Tỷ-kheo Tăng là cúng dường Tăng chúng thứ ba. Bố thí cho chúng Tỷ-kheo ni là cúng dường Tăng chúng thứ tư. Bố thí và nói rằng: "Mong Tăng chúng chỉ định cho tôi một số Tỷ-kheo và Tỷ-kheo ni như vậy", là cúng dường Tăng chúng thứ năm. Bố thí và nói rằng: "Mong rằng Tăng chúng chỉ định cho tôi một số Tỷ-kheo như vậy", là cúng dường Tăng chúng thứ sáu. Bố thí và nói rằng: "Mong rằng Tăng chúng chỉ định cho một số Tỷ-kheo ni như vậy", là cúng dường Tăng chúng thứ bảy.

Nhưng này Ananda, trong thời gian tương lai sẽ có những hạng chuyển tánh (gotrabhuno), với những áo cà-sa vàng xung quanh cổ, theo ác giới, ác pháp, và cuộc bố thí đối với chúng Tăng theo ác giới. Nhưng này Ananda, khi Ta nói rằng cúng dường cho Tăng chúng là vô số và vô lượng, thời này Ananda, Ta không có muốn nói rằng bất cứ phương tiện gì, một sự bố thí phân loại theo cá nhân lại có kết quả to lớn hơn đối với cúng dường cho Tăng chúng”

Các vị Phật Độc Giác chỉ có 1 số đặc điểm giống với vị Phật Chánh Đẳng Giác là cùng tự mình tìm ra con đường rồi tự thực hành và chứng nghiệm đạt tới chánh trí, thanh tịnh, trí tuệ. Tuy nhiên, vị trí của các vị Phật Độc Giác thì thấp hơn vị Phật Chánh Đẳng Giác, và các vị Phật Độc Giác không thể giảng dạy lại cho bất cứ người nào khác để cũng có thể đạt tới đích cao của trí tuệ này. Chỉ có duy nhất vị Phật Chánh Đẳng Giác mới có thể giảng dạy.

Vì vậy, chúng ta chỉ có thể thấy được Pháp (lời dạy) của vị Phật Chánh Đẳng Giác, mà không thể thấy Pháp (lời dạy) của các vị Phật Độc Giác. Cho nên, chúng ta cũng khó có thể nhận ra các vị Phật Độc Giác, vì chúng ta không đủ trí tuệ để có thể nhận ra.

Trích đoạn sau đây trong [Tăng Chi Bộ kinh của bộ Nikaya, bài kinh CHƯƠNG I – MỘT PHÁP, phẩm XV. Phẩm Không Thể Có Ðược], cho thấy ở mỗi thời đại, chỉ có thể có 01 vị Phật Chánh Đẳng Giác duy nhất xuất hiện:

“10. Sự kiện này không xảy ra, này các Tỷ-kheo, không có được: Trong một Thế giới, hai vị A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, không trước không sau, xuất hiện một lần, sự kiện này không xảy ra. Và sự kiện này có xảy ra, này các Tỷ-kheo: Trong một Thế giới, chỉ có một vị A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác xuất hiện, sự kiện này có xảy ra”

Trích đoạn sau đây trong [Tăng Chi Bộ kinh của bộ Nikaya, bài kinh CHƯƠNG I – MỘT PHÁP, phẩm XIII. Phẩm Một Người], cho thấy vị Phật Chánh Đẳng Giác là bậc tối thượng giữa các loài hai chân - có nghĩa là bao gồm cả loài người cùng tất cả các loài chư Thiên và chư Phạm Thiên:

“5. Một người, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời là xuất hiện một người, không hai, không có đồng bạn, không có so sánh, không có tương trợ, không có đối phần, không có người ngang hàng, không có ngang bằng, không có đặt ngang bằng, bậc Tối thượng giữa các loài hai chân. Một người ấy là ai? Chính là Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Một người này, khi xuất hiện ở đời, là xuất hiện một người, không hai, không có đồng bạn, không có so sánh, không có tương trợ, không có đối phần, không có người ngang hàng, không có ngang bằng, không có đặt ngang bằng, bậc Tối thượng giữa các loài hai chân.”

Trích đoạn sau đây trong [Trung Bộ kinh của bộ Nikaya, bài kinh 4. KINH SỢ HÃI KHIẾP ĐẢM (Bhayabherava sutta)], cho thấy Đức Phật Gotama đã chứng đạt chánh trí, thanh tịnh, đích cao nhất của trí tuệ, để trở thành vị Phật Chánh Đẳng Giác:

“Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Ta thắng tri như thật: "Ðây là khổ", thắng tri như thật: "Ðây là nguyên nhân của khổ", thắng tri như thật: "Ðây là khổ diệt", thắng tri như thật: "Ðây là con đường đưa đến khổ diệt", thắng tri như thật: "Ðây là những lậu hoặc", thắng tri như thật: "Ðây là nguyên nhân các lậu hoặc", thắng tri như thật: "Ðây là các lậu hoặc diệt", thắng tri như thật: "Ðây là con đường đưa đến các lậu hoặc diệt".

Nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của Ta thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Ðối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên trí hiểu biết: Ta đã giải thoát. Ta đã thắng tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".”

Trích đoạn sau đây trong [Trường Bộ kinh, bài kinh 29. Kinh Thanh Tịnh (Pàsàdika sutta)], Đức Phật Gotama đã xác nhận mình chính là vị Phật Chánh Đẳng Giác duy nhất trong thời đại của chúng ta hiện nay:

“14. Này Cunda, nay Ta hiện tại là bậc Ðạo sư xuất hiện ở đời, là bậc A la hán, Chánh Ðẳng Giác, và pháp được khéo tuyên bố, khéo trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, được vị Chánh Ðẳng Giác trình bày, và các vị đệ tử của Ta tinh thông diệu pháp, và phạm hạnh hoàn toàn viên mãn được tỏ lộ với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo trình bày cho loài Người.”

Tại sao lại nói Đức Phật Gotama (Thích Ca Mâu Ni) là vị Phật Chánh Đẳng Giác duy nhất trong thời đại của chúng ta? Vì ngày nay, Pháp (lời dạy) của Đức Phật Gotama vẫn đang còn tồn tại, cho nên không thể có Pháp (lời dạy) của bất cứ vị Phật nào khác cũng đang song hành tồn tại được.

Tới đây chúng ta sẽ coi Đức Phật Gotama đã dạy gì cho những người khác, tức bao gồm cả chúng ta, để cũng có thể thực hành để đạt tới chánh trí, thanh tịnh, giải thoát, quả vị A la hán, đích cao nhất của trí tuệ như Ngài? Đức Phật dạy chi tiết trong 2 bài kinh sau:

(1) Bài kinh [Trường Bộ kinh của bộ Nikaya, 2. KINH SA-MÔN QUẢ (Sàmannaphala sutta)]: Đức Phật dạy chi tiết như thế nào là Giới, Định, Tuệ, Tứ Thánh Đế, cũng như cho biết lợi ích cụ thể ở từng phần một cách chi tiết rõ ràng. Ai thực hành được tới mức nào sẽ nhận được lợi ích tới mức đó, thực hành được phần nhỏ nào thì sẽ nhận được lợi ích của phần nhỏ đó. Tuy nhiên, đây là bài kinh dạy cho các vị Tỷ kheo, Sa môn, tức các vị xuất gia. Còn chúng ta, những người không xuất gia, tức cư sĩ, thì chúng ta không bắt buộc phải thực hiện đầy đủ các điều trong bài kinh này, mà có thể lược bớt 1 số phần (Đức Phật có 1 số bài kinh dạy riêng cho những người cư sĩ chúng ta), đó là vì chúng ta không có đủ điều kiện để thực hành đầy đủ như các vị xuất gia. Nên cũng vì lý do này, chúng ta có vẻ như sẽ không thể đạt tới chánh trí, quả vị A la hán ngay trong cuộc sống hiện tại này, mà chỉ có thể đạt tối đa tới quả vị Bất lai.

(2) Bài kinh [Trường Bộ kinh của bộ Nikaya, 22. KINH ĐẠI NIỆM XỨ (Mahàsatipatthana sutta)]: Đức Phật dạy chi tiết cách thức thực hành để đạt tới Chánh trí, A la hán, đích cao nhất của trí tuệ. Đây chính là bài kinh Đức Phật dạy phương pháp Thiền Vipassana. Nếu không có bài kinh dạy thực hành này, thì dù chúng ta có giỏi, có trí tuệ cao tới đâu cũng không thể thực hành được đầy đủ những gì được dạy ở bài kinh Sa-môn quả trên. Bên cạnh đó, phương pháp Thiền Vipassana này cũng được dạy cho những người sống tại gia (cư sĩ) như chúng ta. Nếu chúng ta thực hành được tới đâu thì sẽ đạt được lợi ích cho sự giàu có, hạnh phúc và trí tuệ của chúng ta tới đó (Đức Phật dạy về sự giàu có, hạnh phúc và trí tuệ cho người cư sĩ ở nhiều bài kinh khác trong bộ Nikaya), ngay tại cuộc đời này cũng như ở các đời sau nữa.

~~oOo~~

 

Tài liệu dẫn chứng:

- Bộ kinh Nikaya, nhưng trong đó chỉ lấy những bài kinh đã được 500 vị A la hán đại đệ tử trực tiếp của Đức Phật Gotama (Thích Ca Mâu Ni) tập kết xác nhận trong lần kết tập thứ nhất ở thời điểm 3 tháng sau ngày Đức Phật Gotama qua đời. Các bài kinh này gồm tất cả các bài kinh thuộc 4 bộ: Trường Bộ kinh, Trung Bộ kinh, Tăng Chi Bộ kinh và Tương Ưng Bộ kinh, riêng Tiểu Bộ kinh thì chỉ có Tiểu Bộ 1. Còn những bài kinh khác thuộc Tiểu Bộ kinh, do được thêm vào ở những khoảng thời gian rất lâu sau thời Đức Phật Gotama, nên chỉ có giá trị tham khảo. Bộ kinh Nikaya hiện nay được lưu truyền bởi chi phái Phật Giáo Nguyên Thủy (Nam Truyền, Nam Tông).

Tài liệu tham khảo thêm:

- Bài viết “Đức Phật của chúng ta” được thể hiện trên website thuvienhoasen.org/ 



Phạm Nguyễn Anh Kiệt
~Sự Kỳ Diệu~

 

Bình luận (0)

Gửi bình luận của bạn

Captcha